Własna firma w niczym tak nie przeszkadza, jak w zaciągnięciu kredytu. Banki przez lupę patrzą na zarobki przedsiębiorców, z założenia podchodząc do osób prowadzących działalność gospodarczą bardziej podejrzliwie niż do osób na etacie. Szczególnie trudno jest fimom, które starają się o kredyt inwestycyjny, na rozwój swojego biznesu. Dużo lepiej wygląda sytuacja przedsiębiorców, którzy zamierzają zaciągnąć kredyt mieszkaniowy, nie związany z działalnością gospodarczą. W tym przypadku banki oswoiły się już nieco z klientami ze statusem „samozatrudniony” - oferują im warunki kredytu hipotecznego podobne, jak w przypadku zwykłych osób fizycznych.

Niestety, nie dotyczy to jednego z podstawowych parametrów, a mianowicie czasu prowadzenia działalności. Z zestawienia przygotowanego przez Tax Care wynika, że spośród 15 banków, które odpowiedziały na ankietę, większość ciągle upiera się, by potencjalny kredytobiorca prowadził działalność przez minimum rok lub nawet 2 lata. To bardzo dużo , biorąc pod uwagę, że od etatowców wymaga się najczęściej od 3 do 6 miesięcy pracy.

Najbardziej restrykcyjny pod tym względem jest BZ WBK, który żąda, aby klienci starający się o kredyt mieszkaniowy powyżej 200 tys. zł (a takich jest przecież większość) wykazali się działalnością prowadzoną przez minimum pełne dwa lata kalendarzowe. O okresie 2-letnim, ale bez zastrzeżenia, że muszą to być miesiące od stycznia do grudnia, mówią także Bank Pocztowy, mBank, Peako Bank Hipoteczny, Raiffeisen Bank i Multibank. Przy czym ten ostatni robi wyjątek i obniża ten wymóg zdecydowanie (do 3 miesięcy) w przypadku osób współpracujących w ramach działalności gospodarczej z firmą, w której dotąd były zatrudnione. Podobne rozwiązania stosują: PNB Paribas Fortis, Getin Noble Bank i ING Bank Śląski. Z kolei PKO BP uzależnia wymagany czas prowadzenia firmy od formy prowadzonej księgowości. Na okres 6-miesięczny mogą liczyć przedsiębiorcy rozliczający się za pomocą księgi przychodów i rozchodów (KPiR) lub ksiąg rachunkowych, natomiast w najmniej korzystnej sytuacji są osoby, które rozliczają się z fiskusem według karty podatkowej - od nich wymaga się minimum rocznego okresu prowadzenia firmy.

Karta podatkowa może przysporzyć osobom na działalności także innych kłopotów, z nieuzyskaniem kredytu mieszkaniowego włącznie. Dlaczego? Otóż banki chętnie deklarują, że kredytują także płacących podatek według karty - w naszym zestawieniu wyłamał się z tego tylko Raiffeisen Bank. Inną sprawą jest natomiast wyliczenie zdolności kredytowej osób na karcie - zwykle ustala się ją, mnożąc przez określoną liczbę tzw. wymiar karty, czyli stałą kwotę podatku płaconą co miesiąc przez przedsiębiorcę. Stawki te są uzależnione przede wszystkim od rodzaju działalności oraz liczby mieszkańców miejscowości, w której działa firma. I są najczęściej niezbyt wysokie (np. dla usług stolarskich w miejscowości do 5 tys. mieszkańców wynoszą niespełna 300 zł, a dla fryzjerów w miastach do 50 tys. mieszkańców, zatrudniających pracowników, ok. 400 zł), zatem języczkiem u wagi staje się wspomniany wcześniej mnożnik. Jeśli jest on zbyt niski, może się okazać, że przedsiębiorca nie ma zdolności kredytowej.

 Z zestawienia Tax Care wynika, że najwyższą wielokrotność wymiaru karty podatkowej stosują Getin Noble Bank, mBank, Multibank (9-krotność) oraz Bank Pocztowy (8-krotność). Najsłabiej wypada Pekao Bank Hipoteczny (4-krotność), ale trudno powiedzieć, czy jest w tym odosobniony - większość banków nie podała bowiem dokładnych przeliczników. A tym samym należy mniemać, że nie mają się czym chwalić…

Kwestia wyliczania zdolności kredytowej może jednak spędzać sen z powiek nie tylko przedsiębiorcom rozliczającym się przy pomocy karty podatkowej. Banki w zdecydowanej większości biorą pod uwagę dochód przedsiębiorcy, którzy - jak wiadomo - ze względów podatkowych obniżają go, jak tylko mogą. Takie działanie może się jednak obrócić się przeciwko nim, gdy zechcą zaciągnąć kredyt - dochody uzyskiwane z działalności mogą się okazać niewystarczające. Tylko nieliczne banki starają się wychodzić temu naprzeciw. I tak w Getin Noble Banku można zaciągnąć kredyt w oparciu nie o dochód, ale o tzw. zdolność przychodową. Nieco inaczej wygląda to w przypadku ING Banku Śląskiego, który bierze co prawda pod uwagę przychody, ale tylko wspomagająco do dochodu - wyłącznie po to, aby ocenić stabilność tychże przychodów.

Dobrym rozwiązaniem dla przedsiębiorców jest możliwość zaciągnięcia kredytu mieszkaniowego z opcją, że część nieruchomości będzie przeznaczona cele związane z firmą. Tym samym osoba prowadząca działalność może między innymi wybudować dom, na parterze którego będzie działać np. sklep, natomiast piętro będzie służyć tylko potrzebom mieszkaniowym. W efekcie niektórzy przedsiębiorcy mogą uniknąć droższego kredytu inwestycyjnego, związanego wyłącznie z firmą. Banki różnie określają jednak wielkość maksymalnej powierzchni, jaka może zostać przeznaczona pod działalność, by kredyt nie stracił charakteru mieszkaniowego. Najlepiej pod tym względem wypadają Bank BGŻ, BNP Paribas Fortis, Bank BPH, Getin Noble Bank i Pekao Bank Hipoteczny (na działalność gospodarczą może być przeznaczone do 50%  kredytowanej nieruchomości), najsłabiej - Bank Millennium i BZ WBK (do 20%).

Agata Szymborska-Sutton, analityk Tax Care

Bank	Ile czasu musi być prowadzona działalność gospodarcza, by przedsiębiorca mógł starać się o kredyt mieszkaniowy? (w miesiącach)	Czy przy wyliczaniu zdolności kredytowej bank bierze pod uwagę dochód czy przychód z działalności gospodarczej?	Czy akceptowane są takie formy działalności, jak ryczałt i karta podatkowa?	Jaka maksymalnie powierzchnia kredytowanej nieruchomości może być zajęta pod działalność gospodarczą, aby kredyt mieścił się ciągle w kategorii kredytu mieszkaniowego?
Allianz Bank	12	dochód	tak	30%
Bank BGŻ	12	dochód	tak	50%
Bank Millennium	12 (działalność nie mogła być w tym czasie zawieszona)	dochód	tak	20% lub 30% (kredyt preferencyjny Rodzina na Swoim)
Bank BPH	bank odmówił udzielenia informacji	bank odmówił udzielenia informacji	tak	50%
Bank Pocztowy	24	dochód	tak przy ryczałcie bank bierze pod uwagę 8-krotność dochodu z ewidencji bądź PIT-ów; podobnie jest w przypadku karty podatkowej	30%
BNP Paribas Fortis	12 - dla pierwszej działalności (lub kolejnej o zmienionym profilu); 6 - jeżeli jest to kontynuacja poprzedniej profesji (kolejna działalność gospodarcza o podobnym profilu); 3 - jeżeli działalność jest kontynuacją wcześniej wykonywanej pracy w oparciu o umowę o pracę/kontrakt	dochód	tak	50%
BZ WBK	dla kredytów do 200 tys. zł: min. 1 rok kalendarzowy (od stycznia do grudnia) plus rok bieżący; dla kredytów powyżej 200 tys. zł min. 2 lata kalendarzowe (od stycznia do grudnia) plus rok bieżący	dochód	tak	20%
Getin Noble Bank	12 lub 6 (jeśli klient pracował wcześniej w podobnej branży)	dochód lub przychód	tak (ryczałt: kwota zadeklarowana w oświadczeniu kredytobiorcy zweryfikowana przez bank; karta podatkowa: 9-krotność wymiaru karty)	50%
ING Bank Śląski	12 (dopuszczalny jest krótszy okres czasu gdy klient wcześniej pracował na umowę o pracę, a następnie w ramach działalności wykonuje na rzecz byłego pracodawcy ten sam (nie węższy) zakres usług)	dochód (bank bada również przychody, ale wyłącznie w celu oceny stabilności osiąganych przychodów)	tak	30%
Kredyt Bank	6	dochód	tak	30%
mBank	24	dochód	tak (karta podatkowa: 9-krotność podatku z karty)	nie ma ustalonych limitów, decyzja jest podejmowana indywidualnie
Multibank	24 lub 3 (jeśli wnioskodawca współpracuje z firmą, w której dotąd był zatrudniony)	dochód	tak (karta podatkowa: 9-krotność stawki karty)	30%
Pekao Bank Hipoteczny	24	dochód	tak (karta podatkowa: 4-krotność podatku; ryczałt: dochód określa się jako 50% przychodu wykazanego w PIT-28 po pomniejszeniu o zapłacone składki z ubezpieczenia społeczne i zryczałtowany podatek dochodowy)	50%
PKO BP	6 (firma rozliczająca się za pomocą KPiR albo ksiąg rachunkowych); lub 9 (ryczałt); lub 12 (karta podatkowa)	dochód i przychód	tak	30%
Raiffeisen Bank Polska	24	dochód i przychód	nie	bd.

źródło: dział analiz Tax Care (maj 2010)