Specyfika skupu własnych akcji

Autor: Maciej Kabat

Dodano: 24 września 2018
zadowolony mężczyzna w tle wzrostowy wykres słupko liniowy

Skup akcji własnych to powszechna, wśród spółek notowanych na giełdach
w krajach rozwiniętych, forma dzielenia się zyskiem z akcjonariuszami. Na warszawskiej giełdzie jest ona jeszcze stosunkowo rzadko wykorzystywana. Mimo to, skupy akcji, cechują się licznymi korzyściami, zarówno dla inwestorów, jak i dla spółek, co sprawia, że coraz częściej przeprowadzane są one jako alternatywa dla wypłaty dywidendy. W najbliższych latach można się spodziewać dalszego wzrostu popularności skupów akcji na naszym rynku.

Skup akcji własnych (ang. buyback) jest obok dywidendy jednym z dwóch podstawowych sposobów transferowania zysków wypracowanych przez spółki publiczne do akcjonariuszy. Rozwiązanie to od wielu lat jest stosowane na amerykańskim rynku kapitałowym. Obecnie w USA wartość środków transferowanych poprzez skupy akcji przewyższa wartość wypłacanych dywidend, co prezentuje poniższy wykres.

Wykres 1. Wypłaty dla akcjonariuszy w formie wykupu akcji własnych i dywidend wśród spółek
z indeksu S&P 500

źródło: Yardeni Research

Na polskim rynku, zarówno wartościowo jak i ilościowo, dominującą rolę, jako forma wypłaty zysku, odgrywają dywidendy, które wypłaca już prawie połowa spółek notowanych na GPW. Dla porównania, w 2017 r. skup akcji własnych przeprowadziło tylko nieco ponad 20 spółek. Także, jeśli chodzi o wartość transferowanych środków skupy akcji mają małe znaczenie i zaledwie kilkuprocentowy udział w sumie środków wypłacanych akcjonariuszom. Mimo to, rośnie liczba spółek, które decydują się na skup akcji. Niektóre, jak na przykład Quercus TFI prowadzą go regularnie od kilku lat stojąc na stanowisku, że jest on korzystniejszy od wypłaty dywidendy.

Obecnie na GPW aktywnych jest kilkanaście programów skupu akcji własnych. Prowadzą je takie między innymi: Boryszew, Celtic, Energoaparatura, Ergis, Libet, Impera, MCI, Monnari, Muza, Neuca, Unibep Nowe programy przyjęły Herkules i Colian, rozważają je Larq, LPP i Mo-Bruk, kilka innych, jak EsotiQ czy Tower Investments ma takie plany i wkrótce dołączy do tej grupy.

Przesłanki przeprowadzenia buybacku

Najczęściej deklarowanym przez zarządy spółek motywem buybacków jest niedowartościowanie akcji – ich skup umożliwia zniwelowanie różnicy pomiędzy kursem akcji a ich realną, w ocenie zarządu, wartością. W praktyce, zarządy spółek i ich akcjonariusze doceniają także inne zalety skupów akcji. Istotną przesłanką jest też efekt księgowy polegający na podniesieniu wskaźnika zysku na akcje (EPS), umorzenie akcji własnych powoduje zmniejszenie ogólnej liczby akcji, w związku z czym wypracowany zysk netto przypada na mniejszą liczbę akcji. A większy EPS, to w praktyce bardziej wartościowe walory, czyli korzystna informacja dla interesariuszy spółki.

Poprawie ulegają też inne wskaźniki, których kalkulacja oparta jest na wartości kapitałów własnych, takich jak ROE lub na wartości zysku na akcje – w tym popularny wskaźnik C/Z, który po przeprowadzeniu skupu i umorzeniu akcji ulega obniżeniu, co poprawia postrzeganie walorów spółki przez rynek. Decyzja o przeprowadzeniu buybacku to także sygnał dla rynku, że jest ona w dobrej sytuacji finansowej i generuje nadwyżki finansowe umożliwiające skup. Ponadto, do przesłanek przeprowadzenia skupu akcji własnych zalicza się możliwość obrony przez spółkę przed wrogim przejęciem – szczególnie w przypadku dużego rozwodnienia akcjonariatu.

Korzyści podatkowe

Najważniejszą jednak zaletą skupów akcji są korzyści podatkowe w przypadku, gdy skup akcji zastępuje wypłatę dywidendy. Trzy główne przewagi buybacku w porównaniu z dywidendą to:

- zmniejszenie podstawy opodatkowania przez koszt zakupu akcji

- odroczony moment zapłaty podatku

- możliwość kompensacji z dochodami i stratami z innych transakcji

Ad. 1 Postawa opodatkowania w ramach skupu jest równa różnicy między ceną kupna akcji, a ceną sprzedaży w ramach skupu. Czyli przykładowo, jeśli spółka odkupi akcje po 10 zł, to podatek w wysokości 19% zapłacimy nie od tych 10 zł, lecz od różnicy między tą kwotą, a kosztem zakupu walorów. Może się okazać, że różnica będzie ujemna – wówczas unikniemy zapłaty podatku. Jeśli chodzi o dywidendę, podatek naliczany jest od całej jej kwoty, czyli jest to de facto podatek od przychodu.

Ad.2 W przypadku zysku wynikającego ze sprzedaży akcji w wyniku skupu akcji własnych, inwestor płaci podatek po zakończeniu roku obrotowego - do końca kwietnia następnego roku. Z kolei w przypadku dywidendy jest on pobierany automatycznie w momencie jej wypłaty.

Ad. 3 W ramach buyback’ów podatek płaci się nie od każdej transakcji z osobna, tak jak w przypadku dywidendy, lecz od łącznego wyniku osiągniętego w danym roku. Możliwa jest więc kompensacja zysków uzyskanych podczas skupu z dochodami i stratami z zupełnie innych operacji. Jeśli zatem ktoś zarobił kwotę A na skupie akcji, a jednocześnie w tym samym roku stracił kwotę B w wyniku sprzedaży akcji innej spółki, to po całym roku zapłaci podatek nie od kwoty A, lecz od różnicy A-B. Jeśli chodzi o dywidendę, taka możliwość nie istnieje.

Dwa warianty skupu akcji

Warto także wspomnieć o tym, że skup akcji jest zwykle przeprowadzany w jednym z dwóch odmiennych wariantów. Spółka może skupować walory na rynku w określonych przedziałach: czasowym i cenowym po powszechnie dostępnych cenach – to najczęściej spotykany wariant. Skup akcji może też być ogłoszony w trybie złożenia przez spółkę wszystkim akcjonariuszom dobrowolnej oferty nabycia akcji, czyli wezwania. Wtedy odbywa się on po z góry ustalonej cenie i w krótszym czasie - zwykle w ciągu kilku tygodni. Taka forma skupu akcji - oprócz pozytywnego wpływu na kurs - umożliwia upłynnienie części papierów poprzez odkupienie większych pakietów po cenie korzystniejszej od rynkowej.

Autor: Maciej Kabat